อย. คืออะไร? รับรองสินค้าอะไรบ้าง ทำไมสำคัญกับอาหารเสริม

เวลาเลือกซื้ออาหารเสริม หรือผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ หลายคนมักมองหา “เลข อย.” บนฉลากสินค้าอยู่เสมอ เพราะเชื่อว่าเป็นสิ่งที่ช่วยสร้างความมั่นใจด้านคุณภาพและความปลอดภัย แต่จริง ๆ แล้ว อย. คืออะไร และทำไมถึงกลายเป็นเรื่องสำคัญสำหรับทั้งผู้บริโภค และเจ้าของแบรนด์ในปัจจุบัน วันนี้ Dermagenerationlab โรงงานผลิตอาหารเสริม จะมาเล่าให้ฟัง

มาตรฐาน อย. คืออะไร

อย. ย่อมาจาก สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา คือมาตรฐานและหน่วยงานที่ทำหน้าที่ควบคุม ตรวจสอบ และรับรองผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ เพื่อให้สินค้ามีคุณภาพ ปลอดภัย และถูกต้องตามกฎหมายก่อนวางจำหน่ายสู่ผู้บริโภค

ผลิตภัณฑ์ที่อยู่ภายใต้การดูแลของ อย. ได้แก่ อาหารเสริม เครื่องสำอาง อาหาร ยา และเครื่องมือแพทย์ ซึ่งจะต้องผ่านการตรวจสอบข้อมูลส่วนประกอบ ฉลาก และกระบวนการผลิตตามเกณฑ์ที่กำหนด

การมีมาตรฐาน อย. จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับแบรนด์ และสร้างความมั่นใจให้ผู้บริโภคในการเลือกซื้อสินค้าอีกด้วย

อำนาจหน้าที่ตามกฎหมายของสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา(อย.)

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา(อย.) เป็นหน่วยงานภายใต้กระทรวงสาธารณสุข ที่มีหน้าที่กำกับ ดูแล และควบคุมผลิตภัณฑ์สุขภาพต่าง ๆ เพื่อคุ้มครองความปลอดภัยของผู้บริโภค โดยมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย ดังต่อไปนี้

• ตรวจสอบและอนุญาตผลิตภัณฑ์สุขภาพ เช่น อาหารเสริม เครื่องสำอาง ยา อาหาร และเครื่องมือแพทย์ ก่อนออกสู่ตลาด
• ควบคุมมาตรฐานการผลิต การนำเข้า และการจัดจำหน่ายสินค้าให้เป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย
• ตรวจสอบฉลาก โฆษณา และข้อมูลผลิตภัณฑ์ เพื่อป้องกันการกล่าวอ้างเกินจริงหรือทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิด
• เฝ้าระวังและตรวจสอบคุณภาพสินค้าในท้องตลาด หากพบสินค้าที่ไม่ปลอดภัยสามารถสั่งระงับหรือเรียกคืนได้
• ดำเนินคดีตามกฎหมายกับผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายที่ฝ่าฝืนข้อกำหนดของ อย.
• ให้ความรู้และคำแนะนำแก่ประชาชนเกี่ยวกับการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างปลอดภัย

หน้าที่ของ อย. จึงมีความสำคัญอย่างมากต่อทั้งผู้บริโภคและผู้ประกอบการ เพราะช่วยสร้างมาตรฐานให้สินค้าในตลาดมีคุณภาพ ปลอดภัย และน่าเชื่อถือมากยิ่งขึ้น

อย. คุ้มครองอะไรบ้าง

อย. มีหน้าที่คุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ เพื่อให้สินค้าที่วางจำหน่ายมีความปลอดภัย ได้มาตรฐาน และไม่สร้างความเข้าใจผิดแก่ผู้บริโภค

ผลิตภัณฑ์ที่อยู่ภายใต้การคุ้มครองของ อย. ได้แก่

• อาหารและเครื่องดื่ม
• อาหารเสริม
• เครื่องสำอาง
• ยาและเวชภัณฑ์
• เครื่องมือแพทย์
• วัตถุอันตรายที่ใช้ในบ้านเรือน
• ผลิตภัณฑ์สมุนไพร

อย. จะทำหน้าที่ตรวจสอบส่วนประกอบ กระบวนการผลิต ฉลากสินค้า และข้อความโฆษณา เพื่อควบคุมให้สินค้าเป็นไปตามกฎหมายและปลอดภัยต่อผู้บริโภค

เครื่องหมาย อย. สำคัญต่อผู้บริโภคและผู้ประกอบการอาหารเสริมอย่างไร

เครื่องหมาย อย. เป็นสัญลักษณ์ที่ช่วยยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ได้รับการตรวจสอบและอนุญาตอย่างถูกต้องตามกฎหมาย จึงมีความสำคัญทั้งต่อผู้บริโภคและผู้ประกอบการ

สำหรับผู้บริโภค

• ช่วยสร้างความมั่นใจว่าสินค้ามีมาตรฐานและปลอดภัย
• สามารถตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์ย้อนหลังได้
• ลดความเสี่ยงจากสินค้าปลอมหรือสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน

สำหรับผู้ประกอบการ

• เพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับแบรนด์และสินค้า
• ช่วยให้สามารถวางจำหน่ายสินค้าในห้าง ร้านค้า และแพลตฟอร์มออนไลน์ได้ง่ายขึ้น
• สร้างโอกาสในการขยายตลาดทั้งในและต่างประเทศ
• ลดความเสี่ยงด้านกฎหมายและปัญหาการร้องเรียนจากผู้บริโภค

เครื่องหมายนี้มีประโยชน์อะไรบ้าง

การมีเครื่องหมาย อย. ไม่ได้เป็นเพียงข้อกำหนดทางกฎหมายเท่านั้น แต่ยังช่วยเพิ่มโอกาสทางธุรกิจและความเชื่อมั่นให้กับสินค้าอีกด้วย

ประโยชน์ของเครื่องหมาย อย.

• ช่วยรับรองว่าสินค้าผ่านการตรวจสอบตามมาตรฐาน
• เพิ่มความมั่นใจให้ผู้บริโภคในการตัดสินใจซื้อ
• ทำให้แบรนด์ดูมีความน่าเชื่อถือและเป็นมืออาชีพมากขึ้น
• ช่วยสนับสนุนการทำการตลาดและการโฆษณาอย่างถูกต้อง
• เพิ่มโอกาสในการแข่งขันในตลาดอาหารเสริมและเครื่องสำอาง
• ช่วยให้ผู้ประกอบการดำเนินธุรกิจได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

ผลิตภัณฑ์ประเภทใดบ้างที่ต้องมีเครื่องหมาย อย.

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กำหนดให้ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพและการบริโภคบางประเภท ต้องได้รับการอนุญาตหรือจดแจ้งก่อนวางจำหน่าย เพื่อคุ้มครองความปลอดภัยของผู้บริโภค

ผลิตภัณฑ์ที่ต้องมีเลขหรือเครื่องหมาย อย. ได้แก่

• อาหารและเครื่องดื่ม
• อาหารเสริม
• เครื่องสำอาง
• ยาและเวชภัณฑ์
• เครื่องมือแพทย์
• ผลิตภัณฑ์สมุนไพร
• วัตถุอันตรายที่ใช้ในบ้านเรือน เช่น น้ำยาทำความสะอาดบางประเภท

โดยผลิตภัณฑ์เหล่านี้จะต้องผ่านการตรวจสอบในเรื่องส่วนประกอบ มาตรฐานการผลิต ฉลากสินค้า และข้อมูลโฆษณา ก่อนออกสู่ตลาดอย่างถูกต้องตามกฎหมาย

ผลิตภัณฑ์สินค้าแบบไหนไม่ต้องขอ

แม้ว่าสินค้าหลายประเภทจะต้องมี อย. แต่ก็มีสินค้าบางกลุ่มที่ไม่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ อย. และไม่จำเป็นต้องขอเลข อย. ก่อนจำหน่าย

ตัวอย่างสินค้าที่ไม่ต้องขอ อย. เช่น

• เสื้อผ้าและแฟชั่น
• เครื่องประดับ
• เฟอร์นิเจอร์
• อุปกรณ์ตกแต่งบ้านทั่วไป
• สินค้าไลฟ์สไตล์และของใช้ทั่วไปที่ไม่เกี่ยวกับสุขภาพ
• เครื่องใช้ไฟฟ้าทั่วไป
• สินค้าดิจิทัลหรือบริการออนไลน์

อย่างไรก็ตาม หากสินค้ามีการกล่าวอ้างสรรพคุณเกี่ยวกับสุขภาพ การรักษาโรค ความงาม หรือมีผลต่อร่างกาย อาจเข้าข่ายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ต้องอยู่ภายใต้การกำกับของ อย. ได้

ดังนั้น ก่อนเริ่มทำแบรนด์หรือวางจำหน่ายสินค้า ควรตรวจสอบประเภทผลิตภัณฑ์ให้ชัดเจน เพื่อให้ดำเนินธุรกิจได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยตามกฎหมาย

วิธีเช็คเลข อย. 13 หลัก อาหารเสริม

เวลาซื้ออาหารเสริมหรือผลิตภัณฑ์สุขภาพ หลายคนมักสังเกต “เลข อย. 13 หลัก” บนฉลากสินค้า เพราะเป็นหนึ่งในสิ่งที่ช่วยบ่งบอกว่าสินค้านั้นได้รับการจดทะเบียนอย่างถูกต้องกับ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาแล้ว

แต่รู้หรือไม่ว่า ตัวเลขทั้ง 13 หลักนี้ไม่ได้เป็นเพียงเลขสุ่มทั่วไป เพราะแต่ละชุดตัวเลขมีความหมาย และสามารถใช้ตรวจสอบข้อมูลของสินค้าได้อีกด้วย

เลข อย. 13 หลัก คือเลขสารบบอาหารที่ออกโดย อย. สำหรับผลิตภัณฑ์อาหารและอาหารเสริมที่ผ่านการอนุญาตอย่างถูกต้อง โดยเลขนี้จะปรากฏอยู่บนฉลากหรือบรรจุภัณฑ์สินค้า

ตัวอย่างเลข อย.
“10-1-12345-5-0001”

เลขแต่ละชุดจะใช้ระบุข้อมูลเกี่ยวกับสถานที่ผลิต ประเภทสินค้า และลำดับการอนุญาตของผลิตภัณฑ์นั้น ๆ
ความหมายของเลข อย. 13 หลัก ของอาหารเสริม จะถูกแบ่งออกเป็น 5 ชุด ดังนี้

ตัวเลขชุดที่ 1 (2 หลักแรก)

ใช้ระบุ “จังหวัด” ที่สถานประกอบการตั้งอยู่
ตัวอย่างเช่น
10 = กรุงเทพมหานคร
11 = สมุทรปราการ
50 = เชียงใหม่

ตัวเลขชุดที่ 2 (1 หลัก)

แสดงประเภทของสถานประกอบการ
เช่น
1 = สถานที่ผลิต
2 = สถานที่นำเข้า

ตัวเลขชุดที่ 3 (5 หลัก)

คือเลขลำดับของโรงงานหรือสถานประกอบการที่ได้รับอนุญาตจาก อย.

ตัวเลขชุดที่ 4 (1 หลัก)

ใช้ระบุประเภทของอาหารหรือกลุ่มผลิตภัณฑ์

ตัวเลขชุดที่ 5 (4 หลักสุดท้าย)

คือเลขลำดับของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุญาต

วิธีเช็กเลข อย. ของอาหารเสริม

ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบเลข อย. ได้ง่าย ๆ ผ่านเว็บไซต์ของ อย. เพื่อเช็กว่าสินค้านั้นมีอยู่จริงและได้รับอนุญาตอย่างถูกต้องหรือไม่

วิธีตรวจสอบดูเลข

1. ดูเลขอย. 13 หลักบนฉลากสินค้า
2. เข้าเว็บไซต์ของ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
3. เลือกเมนูตรวจสอบผลิตภัณฑ์สุขภาพ
4. กรอกเลข อย. หรือชื่อผลิตภัณฑ์
5. ตรวจสอบข้อมูล เช่น ชื่อสินค้า ผู้ผลิต และสถานะการอนุญาต

หากค้นหาแล้วไม่พบข้อมูล หรือข้อมูลไม่ตรงกับฉลากสินค้า อาจเป็นสินค้าที่ไม่ได้รับอนุญาต หรือใช้เลข อย. ปลอมได้

ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ทุกอย่างจะมีเครื่องหมาย อย.

หลายคนอาจเข้าใจว่า สินค้าทุกชนิดที่วางขายตามท้องตลาดจะต้องมีเครื่องหมายหรือเลข อย. แต่ความจริงแล้วไม่ใช่ทุกผลิตภัณฑ์ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

โดย อย. จะดูแลเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ ความปลอดภัย และการบริโภคของประชาชนเท่านั้น เช่น อาหาร อาหารเสริม เครื่องสำอาง ยา และเครื่องมือแพทย์

แม้บางสินค้าจะไม่ต้องมี อย. แต่หากมีการกล่าวอ้างเกี่ยวกับสุขภาพ ความงาม การรักษาโรค หรือมีผลต่อร่างกาย ผู้บริโภคควรตรวจสอบให้ละเอียด เพราะสินค้าประเภทนี้อาจเข้าข่ายที่ต้องอยู่ภายใต้การกำกับของ อย.

การสังเกตเลข อย. และตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์ก่อนซื้อ จึงเป็นอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยเพิ่มความมั่นใจและลดความเสี่ยงจากสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐานได้มากขึ้น

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรฐาน อย.

มีเลข อย. แล้ว แปลว่าสินค้าปลอดภัย 100% หรือไม่?

ไม่เสมอไป การมีเลข อย. หมายถึงผลิตภัณฑ์ผ่านการตรวจสอบเบื้องต้นตามข้อกำหนดของกฎหมาย แต่ผู้บริโภคควรใช้งานหรือรับประทานตามคำแนะนำ และเลือกซื้อจากแหล่งที่น่าเชื่อถือร่วมด้วย

สินค้าแบบไหนที่ไม่ต้องมี อย.?

สินค้าทั่วไปที่ไม่เกี่ยวกับสุขภาพ เช่น เสื้อผ้า เฟอร์นิเจอร์ ของตกแต่งบ้าน หรืออุปกรณ์ไอที มักไม่จำเป็นต้องมเลข อย.

วิธีตรวจสอบเลข อย. ทำอย่างไร?

สามารถตรวจสอบได้ผ่านเว็บไซต์ของ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) โดยกรอกเลข อย. หรือชื่ผลิตภัณฑ์ เพื่อตรวจสอบข้อมูลสินค้าและสถานะการอนุญาต

ถ้าสินค้าไม่มีเลข อย. ผิดกฎหมายหรือไม่?

ขึ้นอยู่กับประเภทสินค้า หากเป็นผลิตภัณฑ์ที่กฎหมายกำหนดว่าต้องขออนุญาต เช่น อาหารเสริม หรือเครื่องสำอาง การไม่มีเลข อย. อาจถือว่าผิดกฎหมายได้

ใช้เลข อย. ปลอมมีความผิดหรือไม่?

มีความผิดตามกฎหมาย เพราะถือเป็นการแอบอ้างและทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิด ซึ่งอาจมีโทษทั้งปรับและจำคุก

ผู้ประกอบการควรเริ่มขอ อย. อย่างไร?

โดยทั่วไปจะต้องเตรียมข้อมูลสูตรสินค้า ฉลาก บรรจุภัณฑ์ และเอกสารเกี่ยวกับสถานที่ผลิต ก่อนยื่นขออนุญาตกับ อย. ซึ่งหลายแบรนด์นิยมใช้บริการโรงงานรับผลิตแบบครบวงจร เพื่อช่วยดูแลทั้งเรื่องการผลิตและการยื่นเอกสารต่าง ๆ

สินค้า Homemade ต้องมี อย. ไหม?

หลายคนที่เริ่มทำแบรนด์เล็ก ๆ หรือขายสินค้าแบบ Homemade มักสงสัยว่า จำเป็นต้องขอ อย. หรือไม่ คำตอบคือ ขึ้นอยู่กับประเภทสินค้า

หากเป็นสินค้าที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพและการบริโภค เช่น อาหาร เครื่องดื่ม อาหารเสริม เครื่องสำอาง หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพร แม้จะทำแบบ Homemade ก็อาจต้องอยู่ภายใต้การกำกับของ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา และต้องดำเนินการขออนุญาตหรือจดแจ้งให้ถูกต้องก่อนจำหน่าย

แต่หากเป็นสินค้าทั่วไปที่ไม่เกี่ยวกับสุขภาพ เช่น งานแฮนด์เมด ของตกแต่งบ้าน เสื้อผ้า หรือเครื่องประดับ มักไม่จำเป็นต้องขอ อย.

ดังนั้น ก่อนเริ่มขายสินค้า Homemade ควรตรวจสอบประเภทสินค้าและข้อกฎหมายให้ชัดเจน เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาในอนาคต

FDA กับ อย. ต่างกันอย่างไร

อย. คือ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาของประเทศไทย มีหน้าที่กำกับดูแลผลิตภัณฑ์สุขภาพ เช่น อาหารเสริม เครื่องสำอาง ยา และเครื่องมือแพทย์ ภายในประเทศไทย ส่วน FDAU.S. Food and Drug Administration หรือ FDA คือหน่วยงานอาหารและยาของสหรัฐอเมริกา ทำหน้าที่ควบคุมและตรวจสอบผลิตภัณฑ์สุขภาพในประเทศสหรัฐอเมริกา

สรุปง่าย ๆ คือ

อย. = หน่วยงานของประเทศไทย
FDA = หน่วยงานของสหรัฐอเมริกา
ทั้งสองหน่วยงานมีหน้าที่คล้ายกัน คือดูแลความปลอดภัยและมาตรฐานของผลิตภัณฑ์สุขภาพก่อนวางจำหน่าย

อย. กับ เลขที่ใบรับแจ้ง ต่างกันยังไง?

หลายคนมักเรียก “เลขที่ใบรับแจ้ง” ว่าเลข อย. ทั้งหมด แต่จริง ๆ แล้วทั้งสองคำมีความหมายต่างกันเล็กน้อย
เลข อย.
เป็นคำเรียกโดยรวมของเลขที่ได้รับอนุญาตจาก อย. สำหรับผลิตภัณฑ์สุขภาพประเภทต่าง ๆ เช่น อาหารเสริม อาหาร หรือยา
เลขที่ใบรับแจ้ง
มักใช้กับเครื่องสำอางโดยเฉพาะ เป็นเลขที่ได้หลังจากจดแจ้งเครื่องสำอางกับ อย. อย่างถูกต้อง

ตัวอย่างเช่น

• อาหารเสริม = เลขสารบบอาหาร (เลข อย.)
• เครื่องสำอาง = เลขที่ใบรับแจ้ง

แม้ชื่อเรียกจะต่างกัน แต่ทั้งสองอย่างล้วนเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ได้ดำเนินการตามขั้นตอนของ อย. แล้วอย่างถูกต้อง

สรุปบทความ

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือ “อย.” คือหน่วยงานที่ทำหน้าที่ควบคุมและตรวจสอบผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ เช่น อาหารเสริม เครื่องสำอาง อาหาร ยา และเครื่องมือแพทย์ เพื่อให้สินค้ามีคุณภาพ ปลอดภัย และถูกต้องตามกฎหมายก่อนวางจำหน่าย

เลข อย. หรือเลขที่ใบรับแจ้ง จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้กับสินค้า และช่วยให้ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์ได้ โดยไม่ใช่สินค้าทุกประเภทที่จะต้องมี อย. แต่หากเป็นสินค้าที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพหรือมีการกล่าวอ้างสรรพคุณต่าง ๆ ก็มักจำเป็นต้องดำเนินการให้ถูกต้องตามข้อกำหนดของ อย.

หากคุณกำลังเริ่มต้นสร้างแบรนด์อาหารเสริม Dermagenerationlab พร้อมดูแลครบวงจร ตั้งแต่พัฒนาสูตร ผลิตสินค้า ออกแบบแบรนด์ ไปจนถึงการยื่นเอกสารและดำเนินการเกี่ยวกับ อย. เพื่อช่วยให้แบรนด์ของคุณเริ่มต้นได้ง่ายขึ้นและเติบโตอย่างมั่นใจในตลาด

สนใจปรึกษา รับผลิตอาหารเสริม OEM แบบOne Stop service
โทร : 063-081-0630
Line : @dermagenerationlab
Facebook : DermagenerationLab โรงงานผลิตอาหารเสริม OEM